Wat betekent AI voor de arbeidsmarkt en je sollicitatie?

Dit artikel legt uit wat Nederlandse en internationale bronnen meten als ze over AI en banen schrijven, en wat ze buiten beschouwing laten. We doen zelf geen voorspelling over welke banen verdwijnen.

Welke beroepen verdwijnen door AI?

Daar vonden we geen openbare bron over. Wat bronnen wel publiceren is een rangorde van blootstelling: welk deel van de taken in een beroep AI zou kunnen doen. Dat is een maat voor potentieel, geen telling van verdwenen banen.

Het ESB-artikel van het ministerie van Financiën (maart 2024) zegt het zo: blootstelling aan AI leidt niet automatisch tot het verdwijnen van arbeidsplaatsen. AI kan werk ook aanvullen. Of een beroep helemaal te vervangen is, hangt volgens de auteur mede af van wie verantwoordelijk is voor de uitkomst, zoals bij artsen, en van werk in wisselende fysieke omgevingen.

Welke sectoren in Nederland zijn het meest blootgesteld?

Vooral de dienstensectoren. In het ESB-artikel past PwC een Amerikaanse indicator toe op 113 Nederlandse beroepsgroepen. De indicator koppelt AI-toepassingen aan menselijke vaardigheden en kijkt hoe vaak die vaardigheden in een beroep voorkomen. De auteur combineert de scores met de omvang van de sectoren.

In absolute zin is de blootstelling het grootst in de zorg, de gespecialiseerde zakelijke dienstverlening en het onderwijs. Het artikel noemt geen losse scores, dus we kunnen geen percentages geven. De uitkomst zegt iets over taken in een beroep, niet over hoeveel mensen hun werk kwijtraken.

Hoeveel werkenden hebben met AI te maken?

Volgens de ILO (2025) zit een op de vier werkenden wereldwijd in een beroep met enige blootstelling aan generatieve AI. Kantoorberoepen hebben de hoogste blootstelling. In landen met een hoog inkomen heeft 34 procent van de werkgelegenheid enige blootstelling, in landen met een laag inkomen 11 procent. Cijfers voor Nederland alleen staan niet op de ILO-pagina's die we lazen.

De ILO scoort ongeveer 30.000 taken met enquêtes onder werkenden, gesprekken met experts en voorspellingen van AI-modellen. De score zegt hoeveel een taak zou kunnen worden overgenomen, niet hoeveel bedrijven dat nu doen.

Gebruiken Nederlandse bedrijven AI al?

Steeds vaker, maar nog niet de meeste. Het CBS meldt dat in 2025 een op de zes bedrijven AI gebruikte, twee keer zoveel als twee jaar eerder. Bedrijven zetten AI het vaakst in voor marketing of verkoop, en het meest voor tekstanalyse en spraakherkenning.

Het CBS-dossier geeft op die pagina geen cijfers over banen. Gebruik door een bedrijf zegt dus niet hoeveel banen er veranderen, en ook niet welke.

Waarom zeggen cijfers over blootstelling zo weinig over jouw baan?

Omdat ze beroepen middelen. Een beroep met veel blootstelling bestaat uit verschillende taken, en de ILO schrijft dat de meeste beroepen taken hebben waarvoor mensen nodig blijven. Daarom is volgens haar een verandering van het werk waarschijnlijker dan een verdwijning.

Wat jij doet, kan afwijken van het gemiddelde in je beroep. De bronnen geven geen manier om dat voor één persoon uit te rekenen.

Wat kun je er als sollicitant mee?

Kijk naar de taken in de vacature en niet naar de functietitel. Zet naast elke taak wat je zelf hebt gedaan. In je cv aanpassen aan een vacature staat hoe je dat stap voor stap doet.

Hoe een bedrijf je cv met software leest, is een aparte vraag. De gids over een ATS-vriendelijk cv legt de opmaak uit. Wil je van sector wisselen, dan is een goed begin om eerst taken en vaardigheden te ordenen, voordat je naar een ranglijst van blootstelling kijkt.

Hoe lees je de volgende kop over AI en banen?

1. Kijk wat er is gemeten: blootstelling, taken, gebruik door bedrijven of verdwenen banen.
2. Kijk wie er is geteld: alle werkenden, alleen Nederland of een deel van de sectoren.
3. Kijk naar het jaar. De bronnen hierboven lopen van 2024 tot 2025.
4. Kijk of de auteurs hun beperkingen noemen, zoals de ILO en het ESB-artikel doen.